Sieć kanalizacji sanitarnej obejmuje swym zasięgiem ok. 90 % mieszkańców gminy, przy czym miasto Śrem skanalizowane jest całkowicie. Ujęte ścieki odprowadzane są sieciami kanalizacyjnymi o łącznej długości ponad 150 km i trafiają do pięciu oczyszczalni ścieków funkcjonujących w zasobach PWiK w Śremie Sp. z o.o. (w Śremie, Bodzyniewie, Binkowie, Orkowie i Kalejach). Ilość ścieków oczyszczana w ciągu roku wynosi ok. 1.500.000 m³, z czego największy udział ma oczyszczalnia w Śremie. Obiekt ten, oddany do użytku po technologicznej modernizacji w 2000 r., oczyszcza w ciągu każdej doby około 5.600 m³ ścieków.

Charakterystyka poszczególnych układów kanalizacyjnych eksploatowanych przez PWiK w Śremie Sp. z o.o. (dane wg stanu na 31 grudnia 2011 r.)

Jakość ścieków oczyszczonych odpowiada warunkom nałożonym na Przedsiębiorstwo poprzez obowiązujące decyzje administracyjne. W ramach prowadzenia działalności odprowadzania i oczyszczania ścieków, Przedsiębiorstwo dodatkowo świadczy usługi w zakresie opróżniania zbiorników na nieczystości. Rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej oraz podłaczeń kanalizacyjnych zaprezentowano na poniższym wykresie.
 

Oczyszczalnia ścieków w Śremie

Ścieki są doprowadzane do oczyszczalni kolektorem o średnicy 800 mm na kratę schodkową. Skratki (stałe zanieczyszczenia obecne w ściekach) zatrzymane na kratach są transportowane z wykorzystaniem prasy hydraulicznej do pojemnika i po przesypaniu wapnem chlorowanym w celu higienizacji są wywożone na gminne składowisko odpadów komunalnych. Ścieki z budynku krat przepływają do poziomego dwukomorowego piaskownika. Usuwanie piasku z komory piaskownika odbywa się dwiema pompami podwieszonymi do pomostu jezdnego, na którym znajduje się separator piasku. Mieszanina ścieków z piaskiem zostaje w separatorze rozdzielona, a odwodniony piasek odprowadzany jest przenośnikiem śrubowym do pojemnika. Piasek, podobnie jak skratki, jest wywożony na składowisko odpadów komunalnych.

Z piaskowników ścieki przepływają do dwóch prostokątnych osadników wstępnych. W osadnikach znajdują się leje osadowe, do których zgarniacz usuwa łatwoopadalne zawiesiny. Tłuszcze i flotujące w osadniku zawiesiny są zbierane do koryta odpływowego, umiezczonego na poziomie lustra ścieków i razem z osadem z lejów usuwane są do komory osadowej pompowni, skąd są transportowane razem z osadem nadmiernym z zagęszczaczy osadu do komór fermentacyjnych. Ścieki mechanicznie oczyszczone są przepompowywane do dwóch reaktorów biologicznych z komorami: predenitryfikacji, defosfatacji, denitryfikacji i nitryfikacji, wykonanych jako cylindryczne zbiorniki żelbetowe o średnicy 30,85 m i głębokości czynnej 5,2 m. Do komory defosfatacji o średnicy 13,34 m dopływają ścieki z osadników wstępnych i osady recyrkulowane z osadników wtórnych. Następnie mieszanina ścieków i osadów jest kierowana do komory denitryfikacji, razem z recyrkulacją wewnętrzną ze strefy nitryfikacji. Ostatnią strefą jest komora nitryfikacji wyposażona w system płyt napowietrzających. Ilość powietrza dostarczanego dmuchawami do strefy nitryfikacji jest regulowana na podstawie pomiaru stężenia tlenu z wykorzystaniem sondy tlenowej i zasuw elektrycznych zamontowanych na sekcjach systemu płyt napowietrzających. Ścieki z reaktora odprowadzane są korytem przelewowym umieszczonym na końcu komory nitryfikacji i dopływają do osadników wtórnych przez komorę rozdziału ścieków, gdzie dawkowany jest koagulant wspomagający proces usuwania fosforu.

Jako osadniki wtórne zastosowano dwa radialne zbiorniki o średnicy 21,0 m i pojemności ok. 812,0 m3 każdy. Sklarowane ścieki odpływają przelewami pilastymi przez komorę pomiarową do rzeki Warty. Sedymentujący na dnie osadnika wtórnego osad czynny jest recyrkulowany do strefy defosfatacji reaktora lub usuwany jako nadmierny z układu oczyszczalni biologicznej do dwóch zagęszczaczy grawitacyjnych o pojemności czynnej 133,0 m³ każdy. Po grawitacyjnym zagęszczeniu osad nadmierny kierowany jest do komór fermentacyjnych, podobnie jak osad surowy z osadników wstępnych. W dwóch komorach fermentacyjnych o pojemności czynnej ok. 900 m³ każda i wysokości 13,1 m, zachodzi proces beztlenowej stabilizacji osadów w warunkach mezofilowej fermentacji w temperaturze 350 C.Powstający w procesie biogaz jest spalany w kotłach gazowych, ciepło powstałe w procesie jest wykorzystywane do ogrzewania komór fermentacyjnych, a w okresie zimowym także do ogrzewania zbiornika gazu i budynków technologicznych oczyszczalni ścieków. Osady po fermentacji i odwodnieniu na prasie taśmowej są higienizowane wapnem palonym i wykorzystywane rolniczo jako nawóz organiczny przy produkcji wierzby energetycznej. Na terenie oczyszczalni ścieków w Śremie znajduje się laboratorium. Pozwala ono na bieżąco kontrolować poprawność działania oczyszczalni ścieków znajdujących się w zarządzie Przedsiębiorstwa. Ponadto laboratorium świadczy usługi w zakresie badania jakości ścieków. Wymagana jakość ścieków oczyszczonych przedstawia się następująco:

BZT 5 - 15 g O 2/m ³,

ChZT - 125 g O 2/m ³,

Zaw.og. - 35 g/m ³,

N og - 30 g N/m ³,

P og - 1,5 g P/m ³.

Schemat technologiczny oczyszczalni ścieków w Śremie:

Innowacje

W ramach modernizacja oczyszczalni ścieków w Śremie dokonano rozbudowy biologicznego stopnia oczyszczania ścieków. Zastosowana czterostopniowa technologia oczyszczania ścieków w technologii osadu czynnego, z wyodrębnioną komorą predenitryfikacji, pozwala na wysokoefektywne usuwanie ze ścieków związków azotu. Zastosowana metoda oczyszczania ścieków wymaga zapewnienia drobnoustrojom tworzących osad czynny łatwo przyswajalnego źródła węgla. W związku z tym modernizacja oczyszczalni przewidziała budowę nowego obiektu - zagęszczaczo-fermentera osadów surowych. Obiekt ten jest hermetycznie zamknięty oraz wyposażony w układ dezodoryzacji gazów. W ten sposób wyeliminowano uciążliwość zapachową procesu fermentacji osadów. Innowacyjnym rozwiązaniem jest również wewnętrzna sieć wody technologicznej, do której podłączone są obiekty wykorzystujące ściek oczyszczony w procesach technologicznych. Ściek zastępuje w tych przypadkach wodę uzdatnioną, dzięki czemu zastosowanie możliwe jest ograniczenie jej poboru z sieci wodociągowej. Ciśnienie w wewnętrznej sieci wody technologicznej utrzymywane jest za pomocą zestawu hydroforowego. Jak już wspomniano w tekście powyżej największą inwestycją innowacyjną na obiekcie oczyszczalni ścieków jest agregat kogeneracyjny. Jest to urządzenie pozwalające na produkcję energii cieplnej oraz energii elektrycznej. Agregat, którego maksymalna moc wynosi 120 kW zasilany jest biogazem, a więc produktem ubocznym procesu fermentacji osadów ściekowych. Biogaz gromadzony jest w zbiorniku, po czym kierowany jest do agregatu. Powstające w agregacie ciepło wykorzystywane jest do utrzymywania wymaganej temperatury fermentującego osadu. Powstała energia elektryczna zasila urządzenia oczyszczalni ścieków, ograniczając pobór z zewnętrznej sieci energetycznej.

Oczyszczalnia ścieków w Bodzyniewie

Oczyszczalnia ścieków w Bodzyniewie została przekazana do eksploatacji PWiK w Śremie Sp. z o.o. przez Urząd Miejski w Śremie pod koniec 1994 r. Przeznaczona jest do biologicznego oczyszczania ścieków bytowo - gospodarczych, z chemicznym wspomaganiem strącania fosforu, a osad nadmierny odwadniany jest na wybudowanych przy obiekcie zdrenowanych poletkach ociekowych. Ścieki dopływają grawitacyjnie kanalizacją sanitarną z terenu wsi Wirginowo, Kadzewo i Bodzyniewo oraz ze zlokalizowanej na terenie Bodzyniewa szkoły podstawowej. Odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest rów melioracji podstawowej zwany Kanałem Kadzewskim, a następnie jezioro Grzymisławskie. Wymagane wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych zostały określone następująco:

BZT 5 - 40 g O 2/m ³,

ChZT - 150 g O 2/m ³,

Zaw.og. - 50 g/m ³,

N og - 30 g N/m ³,

P og - 5 g P/m ³.

Na oczyszczalni w Bodzyniewie jest zainstalowana ręczna krata koszowa o prześwicie co daje możliwość wychwytywania dopływających większych zanieczyszczeń stałych. Dzięki temu zainstalowane bez rozdrabniaczy pompy ściekowe, pracują bez żadnych usterek. Powstające na kracie zanieczyszczenia są higienizowane wapnem chlorowanym lub palonym i składowane na przygotowanym i zdrenowanym składowisku, skąd przewożone są do Śremu i dalej na gminne wysypisko. Podczyszczone mechanicznie ścieki dozowane są pompami na ciąg biologiczny. Pierwszym elementem jest komora osadu czynnego wybudowana jako zbiornik, wyposażona w dyfuzory rurowe sprzężone z dmuchawą i tlenomierzem. Z reaktorem biologicznym zespolono osadnik wtórny o przepływie pionowym i pojemności ok. 12 m³. Zainstalowano także specjalną komorę, służącą do recyrkulacji osadu z osadnika wtórnego lub odprowadzania osadu nadmiernego na przygotowane poletka osadowe. Odciek z poletek wraca do przepompowni ścieków, a osad jest raz w roku wywożony celem dalszej przeróbki do oczyszczalni w Śremie. Obiekt nie ma stałego nadzoru, a wszelkie czynności eksploatacyjne wykonywane są przez pracowników PWiK w Śremie Sp. z o.o. dwa do trzech razy w tygodniu.

Oczyszczalnia w Binkowie

Oczyszczalnia ścieków w Binkowie, której rozruch technologiczny dokonano w drugiej połowie 1998r., jest biologiczną oczyszczalnią z chemicznym wspomaganiem strącania fosforu. Ścieki dopływają grawitacyjnie z terenu wsi Binkowo, do przepompowni wyposażonej w pompy z rozdrabniaczami nożowymi. Przed podaniem do strefy denitryfikacji reaktora, ścieki trafiają na sito łukowe, wychwytujące większe zanieczyszczenia stałe. Zawartość komory denitryfikacyjnej mieszana jest cyklicznie przez zamontowaną w niej pompę wirową, dalej ścieki przepływają podtopionym przelewem do komory nitryfikacji, wyposażonej w ruszt z dyfuzorami membranowymi. Ścieki z dna komory napowietrzania przepływają do osadnika wtórnego za pomocą rury centralnej z wyprofilowaną stożkową przegrodą, uniemożliwiającą rozbijanie osadu zgromadzonego w leju osadnika wtórnego. Osad z leja osadnika jest recyrkulowany do strefy denitryfikacji lub usuwany z układu do grawitacyjnego zagęszczacza, skąd wody nadosadowe kierowane są także do komory denitryfikacji, a podgęszczony osad przewożony jest wozem asenizacyjnym do oczyszczalni w Śremie i poddawany procesowi fermentacyjnemu w komorach fermentacyjnych.

Ważnym elementem kontrolno-sterującym reaktora jest tlenomierz zblokowany z układem dmuchawy sprzężonej z falownikiem. Dokładna kontrola stężenia tlenu w strefie nitryfikacji, przy dopływających wysokich ładunkach (odbiegających od wartości projektowych), ma decydujące znaczenie w osiąganiu zadowalających wyników odprowadzanych ścieków oczyszczonych. Przepompownia ścieków nie posiada żadnej kraty i wymaga częstych okresowych konserwacji połączonych z usuwaniem gromadzących się w niej tłuszczy. Oczyszczalnia nie posiada stałego nadzoru, czynności obsługowe wykonywane są przez pracowników firmy dwa – trzy w tygodniu. Odbiornikiem ścieków oczyszczonych jest kanał melioracji podstawowej Dobczyn – Chrząstowo, odprowadzający wody do rzeki Warty.

BZT 5 - 40 g O 2/m ³,

ChZT - 150 g O 2/m ³,

Zaw.og. - 50 g/m ³,

Oczyszczalnia ścieków w Kalejach

Oczyszczalnia ścieków w Kalejach obsługuje wieś Kaleje i jest najnowszym obiektem mechaniczno – biologicznym z chemicznym wspomaganiem strącania fosforu. Oczyszczalnia przekazana została PWiK w Śremie Sp. z o.o. do eksploatacji przez Urząd Miejski w Śremie po osiągnięciu przez wykonawcę efektu ekologicznego w listopadzie 2011 r.

Oczyszczalnia składa się z osadnika wstępnego, skąd ścieki trafiają do zbiornika retencyjnego, mieszając się w nim z osadem recyrkulowanym z dna osadnika wtórnego. Z komory ścieki są dawkowane pompą do strefy denitryfikacji i grawitacyjnie przepływają dalej do strefy napowietrzania, gdzie zastosowano dyfuzory talerzowe i dmuchawę napowietrzającą. Praca dmuchawy kontrolowana jest przy użyciu tlenomierza w komorze napowietrzania. Dalej ścieki przepływają przez osadnik wtórny, skąd osad jest recyrkulowany do zbiornika retencyjnego, a ścieki oczyszczone przez studnię rozdzielczą trafiają do zainstalowanego w gruncie drenażu rozsączającego. Wszystkie zbiorniki oczyszczalni są wykonane z laminatu i zagłębione w ziemi. Osad nadmierny usuwany jest cyklicznie pompką mamutową z komory napowietrzania do osadnika wstępnego. Oczyszczalnia nie posiada stałego nadzoru, czynności eksploatacyjne wykonywane są kilka razy w ciągu tygodnia przez pracowników PWiK w Śremie Sp. z o.o.

BZT 5 - 30 g O 2/m ³,

ChZT - 150 g O 2/m ³,

Zaw.og. - 50 g/m ³,

N og - 30 g N/m ³,

P og - 5 g P/m ³.

Oczyszczalnia ścieków w Orkowie

Oczyszczalnia ścieków w Orkowie włączona została do eksploatacji w roku 2000. Zlokalizowana jest ona w miejscowości Orkowo, a odbiornikiem ścieków jest rów melioracji szczegółowej, a następnie kanał podstawowy Tesiny – Orkowo odprowadzający wody do rzeki Warty. 
 

Oczyszczalnie ścieków tworzą trzy osadniki wstępne, skąd ścieki trafiają do komory z niskoobciążonym osadem czynnym ( z wydzieloną strefą denitryfikacji i nitryfikacji) i osadnika wtórnego. Sklarowane ścieki odpływają do odbiornika, a osad jest cyklicznie recyrkulowany do komory denitryfikacji lub usuwany do pierwszego osadnika wstępnego. Strefę nitryfikacji wyposażono w ruszt z dyfuzorami membranowymi, załączanymi przez pracujące w systemie czasowym dmuchawę. Zastosowano również układ chemicznie wspomagający redukcję fosforu. Ścieki do oczyszczalni w Orkowie docierają rurociągiem tłocznym z pompowni zlokalizowanej 400 m od oczyszczalni, co uniemożliwia jednoczesną kontrolę i sterowanie układu z jednego
 

BZT 5 - 30 g O 2/m ³,

ChZT - 150 g O 2/m ³,

Zaw.og. - 50 g/m ³,

N og - 30 g N/m ³,

P og - 5 g P/m ³.